An Inspirational Speech From An Engineer that Cycling From France to Cambodia

In August 2018, I sign up to listen to an inspirational speech from, Tony, an engineer that build a bamboo bike. Tony love bikes and had his own idea of making a bike from bamboo. He had research and with the engineering background, he manages to create one of his own. Even more impressive on that, he tests his creation by cycling from France to Cambodia. Tony gave Liger students a really powerful and inspirational speech to those who want to build or make a thing from their own idea and potentially turn it into bigger opportunities like a business.

HIV workshop for Mondulkiri

On March 2018, I was in a cool and interesting class of learning about HIV. The topic of HIV is typically a new concept for Cambodia. The discrimination toward these people who are HIV positive is awful. The topic itself is a complex topic to understand and we tried to spread the awareness of this issue to Cambodian. After 7 weeks, of learning about HIV. It is time for our group to take action to and make sure that we can spread this awareness to Cambodian.  We had one work on March as well in Mondulkiri. The workshop was so professional and a lot of students around Cambodia attend the workshop. There were professors and experts about topics that they were leading and we were the only session leader who is students lead.

It was a phenomenal experience, to lead a session that addresses a huge problem in Cambodia. Our session was quite different from other, we did a lot of discussions so participants could share ideas or their antidote to other comfortably and could potentially learn something. Every participant was really passionate so focused and asked a lot of great questions. The session wasn’t long, but we felt like we distributed what we want.

At the end of it, participants were asked to mark their goal to help to spread that information. We were very proud of our-self to see their goals and to see they can become a change agent in Cambodia.

 

 

My Khmer New Year Inspired Creative Writing

The time has come. Bob has been waiting for this moment for an entire year, its Khmer New Year. He joined a competition to buffalo race. The race started with many people that are attending and there are so many people are watching. Bob is a defending champion from the year. The race is about to start and his buffalo ran away from him. That buffalo ran so fast in a forest. Bob was so worried about his buffalo and about the race, he went in the forest and after 15 minutes he came back from the forest with no buffalo. The race started in 3 minutes, and he said down with his head down like he is giving up on finding his buffalo and about to cancel his race. Suddenly a pair of buffalo came out of the forest, and one of them is Bob’s buffalo. The buffalo ran into the forest because he saw his wife from far away, and haven’t met each other for 5 years since Bob bought his buffalo. Bob and his buffalo was so happy and had the courage to race. The race started and Bob buffalo was so fast that none of other can even compete. Bob won again this year with his buffalo in the year of 2018.

 

This story was inspired by a guy that dresses up in a funny looking, who join a race with his buffalo. He seems like a cool an interesting guy, he made everyone smiles and made the race more interesting and fun.

HIV/AIDs leading workshop

On 28th of March, 2017. I am a part of a team that leads HIV workshop at my school. I am one of the session leaders. Before the workshop started I felt a bit nervous and scared about if I miss anything up. During the session I felt like I did well and proud of myself. The students that attend asked so many good questions. It was really valuable to share what I learned to other students about the problem of discrimination toward people living with HIV in Cambodia. I was presenting about treatments in Cambodia, it was really fun with our simulation on candy as medicine, the attendees seem interesting, focus shared a lot of ideas and asked a lot of questions.

My mission statement.

My mission statements are I will share what I learned from this expiration. My neighbor always told me that I am really skinny so I must have HIV. From what I learned I will explain to them about HIV and the problem of discrimination that needed to stop. My family and my relative, been carrying a lot of myth about HIV that it not even true at all. Once I go back to my hometown I’ll clear that up and really hope that they will understand. Not just to my family, I will all help spread this awareness to my friends that don’t know about HIV. I really hope that they will help and stop the discrimination toward PLHIV.

Visiting UNAIDS

On February 2018, I went on a field trip to UNAIDS. UNAID is an organization that works with the Cambodian government to help to spread awareness to Cambodian about the problem of HIV that is happening. My friends and I asked them a lot of questions that we wondered before that. We went to see and understand how they spread awareness of HIV to Cambodian. I learn in this class where we learned about HIV and we wanted to help spread awareness of this problem. Our project goal is to create a workshop for Cambodia students to join and let them help spread this information. Hiv is a problem in Cambodia because once someone test with HIV positive they feel ashamed and not wanting to get treatments, because of the environment around make them feel that way. So this problem needs to be solved. We hope our workshop would change someone perspective on this problem and make it better.

Why Cambodian girls can’t play football?

In Literacy class I wrote an article talking about Gender problem that still happens in Cambodia. 

 

WHY can’t girls play football?

Rathanak

A Cambodian mother once said, “girls can’t play football because they are weak, and football is not for girls.” Cambodian girls can’t play football is known from their society, community, and family. A lot of parents in Cambodia won’t allow their daughters to play a sport such as a football, even though it is currently popular in Cambodia. Even though the thought of that perspective; girls can’t play football, had changed over time. In the present time, there are still a lot of families that are not allowing their daughters to play football.

 

Cambodia society sees girls are weaker than boys so there are no reasons of girls playing football. Parents would say, because they love their daughters that is why they won’t allow girls to play football. They think that football is a dangerous sport and they don’t want girls to get hurt. Another reason is that Cambodian have this mindset of girls should stay home and do all the cooking so girls don’t have time to play football. Also, they don’t want their daughter to be a black sheep because no girls play football The mindset of,  “football is NOT a game for girls” still happen in Cambodia.

 

Savannu Pich stated, “My parent won’t allow me to play football because they think I am too weak to even play football, girls should stay at home to do chore so they can’t go out and play football and girls have no potential to play football well as boys.”

 

Sreyneang Oun said, “ The reason that my parents won’t allow her to play football is that football is not famous so there is no point of play sport that is not known by some people.”

 

Dalin Sao stated, “My parents won’t allow me to play football because football can cause injury which might affect my look, and I might get bullied by other people when I am not good at play football. ”

 

Around 10 years before this, Cambodian girls here are not allowed to walk and make loud sounds because if their neighbors hear it, they would think that, Cambodian girls are not a Cambodian girls that the society wanted. This is also parts of the reasons that parents in Cambodia are not allowing their daughters to play football.

 

In the last 10 years, some girls are not allowed to play football because of the action of boys in the society. Parents think that boys who play football usually do poorly in school that is why they don’t want girls to do the same. Also, the parents think that if they have a football team they would turn into a gang that no one wants those girls to be.  

 

All those perspective by Cambodian parents, “girls are not allowed to play football” is still happening in Cambodia currently. Parents do that because their perspective on this sport is that it is dangerous and girls should play it.

“Statue” Khmer Poem

I wrote this poem in Khmer class. 

                                                       ចម្លាក់

អង្គុយសំកុកលើកៅអី                                លួចមើលអូនស្រីពេលញ៉ាមបាយ

លួចនឹកលយចគិតបានថែកាយ            ជារឿងសោកស្ដាយដែលមិនបាន។

វង្សភ័គ្គរូបស្រីស្រល់ត្រចង់                         មុចមូលក្រឡុងដូចកង់ឡាន

អង្គុយសំកុកនៅនឹកស្មាន                       បានរូមកលយានមកណែណិត។

ស្រមោលស្រមៃឃើញតែស្រី                      ញើបញ័រហរទ័យរំភើបចិត្ត

ចង់ស្និតចង់ស្នាលចង់នៅជិត                ចង់បានវមិត្តថ្នាក់ថ្នមកាយ។

លុងស្នេហ៍ស្រីដកចិត្តមិនបាន               ស្ម័គ្រថែនល្យានពំុសោកស្ដាយ

ឌឺដងសម្ដីពាក្យលេបខាយ                      ស្នេហ៏តែឆោមឆាយគ្មានថ្មីឡើយ។

គិតហើយគិតទៀតចង់សួរស្រី                ក្រែងស្រស់ពីសីមានគេហើយ

អង្គុយសំកុកចាំចម្លើយ                          ចាំដោយបេះដូងលោតដុកដាក់។

ចាំស្រីយូរហើយមិនវាចា                           ឬស្រីគិតថាខុសវណ្ណ:

ទើបដឹងថាស្រីជាចម្លាក់                          ដែលគេបានច្លាកសម្រាប់តាំង។

 

Working with Khmer Sight Foundation

On November 2017, I participate in an event with Khmer Sight Foundation. Khmer foundation is an organization that goes around Cambodia to help old people who have a problem with their eyes. The event was in Prek They. What I did in the event are helping Khmer Sight Foundation organization to help test the vision for everyone went to the have their check. I worked with new people that I never talk and never meet before it was hard. I am with my partners was calling out numbers for eyes checking, we told the people who want their eyes check to follow our instructions, but it hard to work with some of them because some of them can’t hear very well and some just didn’t really listen to what we said. I get to learn more skill like talking to old people and make them feel comfortable to work with us so it makes the process easier. I learned to read some complicate numbers that used to check our eye. To see how many people were there, it was so amazing to see how I can help Cambodian people. In general, it was a really great experience to help and learn new skills in life.

 

Khmer research for keywords 2017-2018

I did a research from different dictionary to find these keywords in Khmer. 

Dictionary.tovnah.com

ការប្រៀបធៀប (ន) ៖

  • ប្រៀប (កិ) ធៀប ប្រដូច
  • ធៀប (កិ) ផ្គូ របស់ ច្រើន មុខ ប៉ាន់ មើល ឲ្យ ដឹង ថា ខាង ណា ល្អ-អាក្រក់ ឬ ខាង ណា តិច-ច្រើន ជាង គ្នា ជាដើម

សំយោគ (ន) ៖

  • ការ ប្រកប ការ ផ្សំ ការ រួប រួម ការ ទាក់ទង ជាមួយ ការ នៅ រួម គ្នា ការ ពាក់ព័ន្ធ សមាគម ដ៏ ស្និទ្ធ ជិត

វចនានុក្រមខ្មែរ

ការប្រៀបធៀប (ន) ៖

  • ប្រៀប (កិ) ធៀប ប្រដូច
  • ប្រៀបធៀប (កិ) ធៀប ប្រដូច ប្រដូចដោយធៀបគ្នា

សំយោគ (ន) ៖

  • ការ ប្រកប ការ ផ្សំ ការ រួប រួម ការ ទាក់ទង ជាមួយ ការ នៅ រួម គ្នា ការ ពាក់ព័ន្ធ សមាគម ដ៏ ស្និទ្ធ ជិត

Learner Dictionary

សំយោគ (ន) ៖ (ស៍ង-យោក)

  • អ្វីមួយដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយការរួមបញ្ចូលគ្នានូវអ្វីផ្សេងៗ (ដូចជាគំនិតរចនាបតជាដើម)

Your dictionary

ប្រៀបធៀប (គុ) ៖

  • គឺការប្រៀបធៀបឬការវាយតម្លៃភាពស្រដៀងគ្នានិងភាពខុសគ្នារវាង រឿងពីរឬច្រើន។

Oxford Dictionary

ប្រៀបធៀប (គុ) ៖

  • ការវាស់វែង ឬវិនិច្ឆ័យដោយការប៉ាន់ប្រមាណនូវភាពស្រដៀងគ្នា ឬភាពខុសគ្នារវាងអ្វីមួយទៅ អ្វីមួយទៀត

សំយោគ (ន) ៖

  • ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃសមាសភាគ ឬធាតុដើម្បីបង្កើតអ្វីមួយ

Glosbe Dictionary

ប្រៀបធៀប (កិ) ៖

To check two items, such as words, files, or numeric values, so as to determine whether they are the same or different.

  • ពិនិត្យ ពាក្យ ឬក៏ វត្ថុ ផ្សេងៗ ដើម្បីដើម្បីកំណត់ថាតើវាដូចគ្នាឬខុសគ្នា។

Cambridge Dictionary

ប្រៀបធៀប (គុ): បង្ហាញអំពីភាពខុសប្លែកគ្នាក្នុងចំនួនទឹកប្រាក់លេខសញ្ញាប័ត្រឬគុណភាព

expresses a difference in amount, number, degree, or quality

 

Khmer 2017-2018

In October 2017. We were a research about Pchum Ben. we divided into small teams to research about Pchum ben like what Cambodian people do and how many days and general idea what is Pchum Ben.

 

Here is my research paper about Pchum Ben:

 

 

ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ

 

សុវណ្ណ រតនៈ|ឃីម សុធារ៉ា|សេស វ័នសារ

រិទ្ធ សុវណ្ណារី|សំ ស្រីនិត|ឆ្លម សិរីនិរន្ត៍

 

០៩.១០.២០១៧

ថ្នាក់ទី១០ អក្សរស្រាស្តខ្មែរ

តារាងមាតិកា

បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ…………………………………………………………………………. ០២
និទានប្រវត្តិ……………………………………………………………………………. ០២
  • ប្រវត្តិទី១………………………………………………………………………………
  • ប្រវត្តិទី២………………………………………………………………………………
  • ប្រវត្តិទី៣……………………………………………………………………………..
០២

០៣

០៤

មូលហេតុនៃការប្រារព្ធពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ…….…………………………………………. ០៤
សកម្មភាពនាអំឡុងបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ……………………………………………………….. ០៥
  • ល្បែងប្រជាប្រិយ និងការលំហែកម្សាន្ត……………………………………………….
  • របៀបធ្វើបាយបិណ្ឌ…………………………………………………………………..
  • ធម៌សម្រាប់សម្តែង……………………………………………………………………
  • បទពិសោធន៏…………………………………………………………………………
០៥

០៥

០៥

០៥

ប្រេត…………………………………………………………………………………. ០៦
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន………………………………………………………………………. ០៦
ពាក្យគន្លឹះ…………………………………………………………………………….. ០៧
ឯកសារយោង…………………………………………………………………………. ០៨

 

១.០. បុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ

បើតាមតម្រាចារតាមប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសកម្ពុជាយើងបានបង្ហាញថា ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌគឺកើតមានតាំង

ពីបុរាណកាលមកម្ល៉េះ ។ «ភ្ជុំបិណ្ឌ» មកពីពាក្យ «ភ្ជុំ» រួម ជាមួយ ពាក្យ «បិណ្ឌ» ( ភ្ជុំ គឺ ការ ប្រមូលផ្តុំ ឬ ប្រជុំបិណ្ឌ មក

ពីភាសាបាលី ថា «ដុំបាយ») មានន័យថា ការប្រជុំ ឬ ប្រមូល ផ្តុំ ដុំបាយ ឬ ការពូតដុំ បាយ ជាដុំ ៗ ដែល គេ ហៅថា «បាយបិណ្ឌ» ។  ប្រជាជនខ្មែរតែងប្រារព្ធធ្វើពិធីកាន់បិណ្ឌជារៀងរាល់ឆ្នាំដោយគិតចាប់ពីថៃ្ង ១រោច ខែភទ្របទ ទៅដល់ថៃ្ងទី ១៤រោច ខែភទ្របទ (យើងតែងនិយមហៅថា ថ្ងៃបិណ្ឌ១ បិណ្ឌ២…បិណ្ឌ១៤) និងថ្ងៃចុងក្រោយ

ហៅថា «ពីធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ» ។

២.០. និទានប្រវត្តិ

២.១. ប្រវត្តិទី១

ទាក់ទង ទៅនឹង បុណ្យ ភ្ជុំបិណ្ឌ នេះ អ្នកប្រាជ្ញ ខ្មែរ បុរាណ បាន បង្កើត ឲ្យមាន គម្ពីរ ចំនួន ៣ គឺ ទី ១ គម្ពីរ បេត វត្ថុ ដែល បកស្រាយ ពីរឿង ប្រេត អានិសង្ឃ បិណ្ឌ និយាយ អំពី ផល នៃ ការ ធ្វើបុណ្យ ។ ទី ២ គឺ គម្ពីរ ពិទ្យាធរ ឬ វិជ្ជាធរ ដែល ដំណាល អំពី ប្រពៃណី របស់ ជាតិ ខ្មែរ ដែល ជាប់ ទាក់ទង មកដល់ សព្វថ្ងៃ ។ ទី ៣ គឺ គម្ពីរ វិមានវត្ថុ ឬ កម្ពីរ ធម្មបទជា ដើម ។

តាម គម្ពីរ ពិធ្យាធរ ឬ វិជ្ជាធរ ដំណើរ ទស្សនកិច្ច របស់ ព្រះ ថេរ មួយ ព្រះអង្គ ព្រះនាម ឧបគុត្តស្ថេរ (អុប ប៉ាក់ គុត តាក់ ថេ រាក់) ទៅ ស្ថាន នរក ដោយប្រថាប់លើផ្កាឈូក រត័្ន មួយធំប៉ុនកងរាជរថ មិនអោយប៉ះព្រះអគ្គី របស់ឋាន នរកឡើយ ។ ដោយសេចក្តីគោរព កោតខ្លាច រិទ្ធិព្រះឧបគុត្តសេ្ថរ សត្វនរក ក៏មកមើល និងស្តាប់នៅ ការសមែ្តង ធម៌‌ទេសនារបស់ព្រះអង្គ ។ នាវេលាព្រះអង្គនិមន្តទៅឋានកណ្តាលវិញ សត្វនរកទាំងអស់បានផ្តាំផ្ញើទៅបងប្អូន ជីដូន ជីតាអោយ ដាក់បិណ្ឌ  កាន់បិណ្ឌ មកប្រគេនព្រះសង្ឃ ផ្សព្វផ្សាយ ពរសព្វសាធុការផល្លានិសង្ឃ បច្ច័យបួន មកឧបត្ថម្ភ ដល់សត្វនរកអោយឆ្អែតកាយ និងចាកចេញពីរោគាព្យាធិនៅស្ថាននរក ។ ដំណឹងនេះត្រូវបានលឺដល់ ព្រះមហាក្សត្រ ពី បុរាណកាល ជាហេតុ ធ្វើឲ្យ មានការ ចាប់ផ្តើម ធ្វើ បុណ្យ ដាក់បិណ្ឌ និង កាន់បិណ្ឌ នេះឡើង ចំ ថ្ងៃ ១ រោច ដល់ ១៥ រោច ខែ ភទ្របទ ដើម្បី ឲ្យ ពួក ប្រេត ទទួល បាន ឆ្អែត ស្កប់ស្កល់ ផុត ទុក្ខ វេទនា ។

បន្ទាប់ពី មាន ការ ប្រកាស ពី ព្រះមហាក្សត្រ ឲ្យ មាន ការ ប្រតិបត្តិ បុណ្យ ភ្ជុំបិណ្ឌ ប្រជាជន ខ្មែរក៏ តែង តែ ចងចាំ និង យល់គ្រប់ ៗ គ្នា ថា « បុណ្យ ភ្ជុំបិណ្ឌ » គឺ ជា បុណ្យ ដាក់បិណ្ឌ ដើម្បី ឧទ្ទិស កុសល ដល់ បេត បុគ្គល ជា ឪពុក ម្តាយ បងប្អូនញាតិ សន្តាន ទាំងឡាយ ដែល បាន ចែកស្ថាន ទៅ ហើយ មិនដឹង ជា ទៅ ចាប់ កំណើត នៅ លោក ខាងមុខ ជា អ្វី នោះ ។

២.២. ប្រវត្តិទី២

មាន សេចក្តី តំណាល ថា មាន ឈ្មួញ សំពៅ ៥០០ ធ្វើ ដំណើរ ចេញ ទៅ ជួញ តាម សមុទ្រ ។ លុះ ទៅ ដល់ កោះ មួយ នោះ ជួន ជា ល្ងាច និង ធ្វើ ដំណើរ ទៅ មុខ ទៀត ក៏ ស្ទើរ ទើប នាំ គ្នា ចូល ចត សំពៅ នៅ ទីនោះ ។ កោះ នោះ ជា កោះ ដាច់ ស្រយាល ឥត មាន មនុស្ស នៅ ទេ ហើយ ពេល យប់ តែង តែ មាន ពួក ប្រេត នាំ គ្នា ដើរ មក រក ស៊ី ។ ពួក ប្រេតទាំង

នោះ លុះ ដើរ ក្រវែល រក អាហារ ឃើញ មនុស្ស ដេក ក្នុង សំពៅ ក៏ ចាប់ មនុស្ស កំពុង ដេក លក់ យក ទៅ ឱ្យ ចៅហ្វាយវា

ខ្លះ គិត នឹង ហែក សុី ខ្លះ ។ ពួក មនុស្ស ដេក លក់ ដោយ សារ សំឡេង ប្រេត និយាយ គ្នា ក៏ ភ្ញាក់ ឡើង ភ័យ ស្លុត យំ សោក ទ្រហឹង ខំ អង្វរ ករ ដូច ម្តេច ក៏ ពួក វា ពុំ ព្រម ហើយ គិត តែ ពី ចាប់ នាំ ទៅ ប្រគល់ ឱ្យ ចៅ ហ្វាយ នាយ វា ។ សម្រែក យំ សោក បណ្តាល ឱ្យ ផ្អើល មនុស្ស អស់ ទាំង ៥០០ សំពៅ ។ ពេល នោះ នាយ សំពៅ ម្នាក់ ជា អ្នក ឈ្លាស វៃ នឹក ឃើញ ថា «បើ ទោះ ជា ត្រូវ ស្លាប់ ក៏ ត្រូវ តែ ហ៊ាន ប្រថុយ និយាយ តវ៉ា ឱ្យ អស់ ចិត្តសិន មិន ត្រូវ ឱ្យ គេ ផ្តាច់ ជីវិត ទទេៗ ឡើយ » ។ គិត ហើយ ក៏ តាំង ស្មារតី អង់ អាច និយាយ ទៅ កាន់ ស្តេច ប្រេត សូម ឱ្យ លែង ពួក ខ្លួន តែ ស្តេច ប្រេត នោះ ឆ្លើយ ថា «យើង

នឹងលែង ពួក ឯង ទៅ វិញ មិន បាន ទេ ព្រោះ ពួក យើង ស្រេក ឃ្លាន ណាស់ …យ៉ាង នេះ ម្តង បើ លែង ពួក អ្នក ឯង ទៅ មិន

ដឹង ជា កាល ណា នឹង បាន ទៀត ទេ ពួក យើង ខ្សត់ អាហារ ណាស់ !» ។

នាយ ឈ្មួញ អង្វរ ថា ៖

– សុំ លោក លែង ពួក យើង ទាំង អស់ វិញ ចុះ យើង សន្យា ថា «នឹង ទទួល រក អាហារ ជូន លោក រាល់ ឆ្នាំ លុះ ត្រា តែ អស់ ជីវិត បើ លោក ពិសា យើង ទៅ នោះ លោក បាន ឆ្អែត តែ មួយ គ្រា ប៉ុណ្ណោះ អំណិេះត ទៅ លោក នឹង ត្រូវ អត់ ឃ្លាន ទៀត បើ ពួក យើង សន្យា នឹង លោក យ៉ាង នេះ តើ លោក យក ផ្លូវ ណា ? លោក សុខ ចិត្ត ពិសា រូប យើង ឱ្យ បាន តែ មួយ ចម្អែត ឬ ក៏ សុខ ចិត្ត ទុក ជីវិត ពួក យើង ដើម្បី ឱ្យ ទៅ រក អាហារ ជូន លោក វិញ ?» ។

ពួក ប្រេត ឮ សំណើ នៃ នាយ ឈ្មួញ ដូច្នេះ ក៏ គិត គ្នា មួយ សន្ទុះ ទើប ព្រម ដោះ លែង ពួក ឈ្មួញ ហើយ ផ្តាំ ផ្ញើ ថា «កាល បើ ពួក អ្នក បាន ទៅ ដល់ ស្រុក ទេស ខ្លួន ហើយ កាល ណា មាន ខ្យល់ ជំនោរ ធ្លាក់ មក ពី ទិស ខាង ជើង អ្នក ទាំង អស់ គ្នា ត្រូវ ធ្វើ ក្បូន ផ្ទុក ធញ្ញ ជាតិ និង អាហារ គ្រប់ យ៉ាង មាន លាជ សណ្តែក ល្ង ដូង អំបុក ចេក ជា ដើម បណ្តែត តាមខ្សែ ទឹក មក ឱ្យ យើង ចុះ មិន បាច់ នាំ មក ផ្ទាល់ ទេ ជំនោរ ខ្យល់ នឹង បញ្ជូន មក ដល់ យើង ហើយ » ។

ឮ តែ ប៉ុណ្ណេះ ពួក អ្នក សំពៅ អរ រក អ្វី ប្រៀប ពុំ បាន ហើយ ក៏ នាំ គ្នា ចុះ សំពៅ រចោក រចល់ ខ្ញៀវ ខ្ញារ បើក ចេញ ផុត ពី នោះ យ៉ាង ប្រញាប់ ។ លុះ ទៅ ដល់ ភូមិ ស្រុក ជួប ជុំ គ្រួសារ ហើយ ត្រូវ នឹង ពេល ជិត ដល់ រដូវ ភ្ជុំ ដែល ទឹក ឡើង ជា លំដាប់ ផង អ្នក ដែល បាន សន្យា នឹង ប្រេត ទាំង នោះ ក៏ នាំ គ្នា ធ្វើ នំ នែក រក ចេក អំពៅ លាជ ស្រូវ អង្ករ ផ្លែ ឈើ ដែល មាន ក្នុង រដូវ នោះ ធ្វើ ពោង ពាយ ហើយ ដាក់ បណ្កែត បញ្ជូន ទៅ ឱ្យ ប្រេត តាម ខ្សែ ទឹក រាល់ ឆ្នាំ ។

២.៣. ប្រវត្តិទី៣

បើយោងទៅតាមព្រះតេជគុណ អ៊ុំ សាម ទ្រង់ជ្រាបថា កាលពីដើមឡើយ ព្រះសង្ឃនិមន្តបិណ្ឌបាត្រ មិនថាអាកាសធាតុបែបណាក៏ដោយ ។ រជ្ជកាលព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទ្រង់ថ្វាយរបស់ចាំបាច់ចំនួន៤គឺ សំលៀកបំពាក់ អាហារ ជំរក និងថ្នាំពេទ្យដល់ព្រះសង្ឃ ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះព្រះអង្គបានស្នើសុំមិនឲ្យ ព្រះសង្ឃដើរបិណ្ឌបាត្ររយៈ ពេល៣ខែរៀងរាល់រដូវវស្សា ដោយយោងតាមអាកាសធាតុមិនអំណោយផល ។

៣.០. មូលហេតុនៃការប្រារព្ធពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ

កាលពីសម័យបុរាណកាល គេធ្វើពិធីបុណ្យនេះគឺដើម្បីរៀបចំធ្វើសង្ឃភត្តទំនុកបម្រុងព្រះសង្ឃដែល គង់ចាំវស្សាក្នុងវត្តរយៈពេល៣ខែ ចាប់តាំងពីថ្ងៃចូលវស្សារហូតដល់ថ្ងៃចេញវស្សា ។ នៅក្នុងចំណេរកាល បុរាណបានចារថា ដោយនៅក្នុងរដូវវស្សាមានភ្លៀងធ្លាក់ជោកជាំ រលឹមពព្រិចធ្វើឲ្យមានការលំបាកដល់ព្រះសង្ឃ ក្នុងពេលធ្វើគោចរបិណ្ឌបាត ។ ហេតុដូច្នេះទើបបណ្ដាពុទ្ធបរិស័ទនាំគ្នារៀបចំពិធីនេះ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់ព្រះសង្ឃប្រចាំ ថ្ងៃរហូតដល់ថ្ងៃចេញវស្សា ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅក្នុងពិធីបុណ្យនេះ គឺធ្វើឡើងដើម្បីផ្សាយឧទ្ទិសកុសលដល់ ពពួកបេត ជនញាតិ និងញាតិទាំង៧សណ្ដាន ព្រមទាំងតំណញាតិច្រើនមហាកប្បនោះផងដែរតាមរយៈអនុភាព នៃសង្ឃគតាទក្ខិណាទាន ដែលរស់រងទុក្ខវេទនា កើតជាប្រេតមានកម្មពៀរ ជាប់ទោសធ្ងន់ រងកម្មក្រហល់ ក្រហាយអត់ឃ្លានទាំងអស់នោះបានរួចផុតពីក្ដីលំបាកសោកសៅ ។

៤.០. សកម្មភាពនាអំឡុងបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ

៤.១. ល្បែងប្រជាប្រិយ និងការលំហែរកម្សាន្ត

នាពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ នៅតាមតំបន់មួយចំនួនគឺមានការលេងប្រណាំងគោ ក្របី សេះឬនៅតាមទន្លេ ស្ទឹង បឹងបួរ មានការប្រណាំងទូក។ ចំណែកប្រជាជនមួយចំនួនទៅធ្វើការលំហែកម្សាន្តនៅតាមរមណីយដ្ឋានមួយ ចំនួន។

៤.២. របៀបធ្វើបាយបិណ្ឌ

សព្វ ថ្ងៃ បុណ្ឌ ជា ដុំបាយ ដំណើប ដែល គេ ចំអិន ដោយ ខ្ទិះ ដូង ហើយ លាយ ឬបុក ជា មួយ គ្រឿង ផ្សំ ឯ ទៀត

តាម ទម្លាប់ ស្រុក ។ គេ រៀប បាយ បិណ្ឌនៅ ជុំវិញ បាយ បត្ត បូរ បាយ បត្ត បូរ ក៏ ធ្វើ ដូច ជា បាយ បិណ្ឌ ដែរ គ្រាន់ តែ ពូតជា ពំនូត ធំៗ មាន កំពូល ស្រួច ហើយ គ្រប ដោយ សាជី ស្លឹក ចេក និងមាន ដោត ទៀត ធូប ភ្ញី ផ្កា ជា លំអ ផង ។ តាម ទម្លាប់ នៅ ថ្ងស កាន់ បិណ្ឌ ទី១ គេ ដាក់ បាយ បិណ្ឌ តែ១ ពំនូត ទេ ។

៤.៣. ធម៌សម្រាប់សម្តែង

ធម៌ ដែល ព្រះ សង្ឃ សូត្រ នៅ ពេល នោះ មាន ២ យ៉ាង ធម៌ មួយ យ៉ាងសម្រាប់ ឧទ្ទិស គ្រៀងសំណែន ដល់ ខ្មោច ធម៌ មួយ ទៀតសម្រាប់ តឿន ព្រះ អាទិត្យ ឲ្យ រះ ឆាប់ ឡើង ព្រលឹមឡើងអ្នក វេន រៀប ចង្ហាន់ ប្រគេន ព្រះសង្ឃ

ស្រស់ ស្រូប ហើយ ទើប នាំ គ្នា ត្រឡប់ ទៅ ផ្ទះ វិញ យក ទាំង បាយ បិណ្ឌ ទៅ ផង ។ ដល់ ថ្ងៃ ជិត ត្រង់ ទើប នាំ គ្នា យក ចង្ហាន់ទៅ ប្រគេន ព្រះសង្ឃ ឆាន់ ត្រង់ ម្ដង ទៀត ។ គេ ធ្វើ ដូច្នេះ រហូត ដល់ គ្រប់១៥ ថ្ងៃ ។ ថ្ងៃ ទី១៥ នេះ ហើយ ដែល ជា ថ្ងៃ សំខាន់ ជាង គេ ។

៤.៤. បទពិសោធន៏

រិទ្ធ សុវណ្ណារី

ពីធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌគឺជាបុណ្យដែលប្រជាជនខ្មែរយើងសំរេចធ្វើដើម្បីឧទ្ទិសកុសលដល់ញាតិការដែលបានចែកឋានទៅហើយ ព្រោះគ្នាននរណាដឹងឡើយថាអ្នកដែលបានស្លាប់ទៅនោះនឹងកើតទៅទីឋានណា ។ ក្នុង អំឡុងពេលភ្ជុំបិណ្ឌប្រជាជនខ្មែរតែងជួបជុំគ្នាក្នុងក្រុមគ្រួសារដើម្បីធ្វើចង្ហាន់ទៅវត្ត ដើរលេងកំសាន្ត និង ធ្វើកម្ម វិធីផ្សេងៗ ក្នុងនោះក៏មានគ្រួសារខ្ញុំផងដែរ ។ ជារៀងរាល់ឆ្នាំគ្រួសារខ្ញុំរៀបចំនំចំណីជូនចាស់ទុំក្នុងស្រុក និងអ្នក ឯទៀតដែលគ្នានទីពឹង ។ ជួនកាលខ្ញុំក៏ត្រូវបានអនុញ្ញាតអោយចេញទៅលេងល្បែងមួយចំនួនដែលអ្នកភូមិស្រុក រៀបចំដែលមានដូចទៅនឹងល្បែងពេលចូលឆ្នាំដែល ។

៥.០. ប្រេត

 
រូបភាព៖ Radio, VAYO FM. “ប្រភេទ ប្រេត ទាំង ១២ ក្នុង ជំនឿ ពុទ្ធ សាសនា – វិទ្យុវាយោ.” VAYO FM Radio, vayofm.com/news/detail/72266-435407114.html?option=list&textid=68 .

 

នៅក្នុងគម្ពីរមិលិន្ទប្បញ្ហាបានបញ្ជាក់ថា ប្រេត ឬបេត មាន៤ប្រភេទធំៗ៖

  • ទី១ ឧតូបជីវី៖ ពួកប្រេតចិញ្ចឹមជីវិតដោយខ្ទុះឈាម
  • ទី២ ខុប្បបាសិក៖ ពួកប្រេតដែលស្គាល់តែ ទុក្ខវេទនាដោយការស្រេកឃ្លានជានិច្ច
  • ទី៣ និជ្ឈាមតណ្ហិក៖ ពួកប្រេតដែលមានភ្លើងឆេះជានិច្ច
  • ទី៤ បរទត្តូបជីវី៖ ពួកប្រេតដែលចិញ្ចឹមជីវិតដោយផលទានដែលគេឧទ្ទិសឲ្យ

ដូច្នេះ ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ ដែលខ្មែរនិយមប្រារព្ធជារៀងរាល់ឆ្នាំ គឺដើម្បីឧទ្ទិស កុសលទៅដល់ពួកប្រេតទី៤ គឺប្រេតបរទត្តូបជីវី ជាពួកប្រេតដែលចិញ្ចឹមជីវិតដោយផលទានដែលគេឧទ្ទិសឲ្យនេះឯង ។

 

៦.០. សេចក្តីសន្និដ្ឋាន

ពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌ កើតមានតាំងពីបុរាណកាលមកម្ល៉េះ ។ ប្រជាជនខ្មែរតែងប្រារព្ធធ្វើពិធីកាន់បិណ្ឌជា រៀងរាល់ឆ្នាំដោយគិតចាប់ពីថៃ្ង ១រោច ខែភទ្របទ ទៅដល់ថៃ្ងទី ១៤រោច ខែភទ្របទ និងថ្ងៃចុងក្រោយដែល ត្រូវនឹងថ្ងៃ ទី១៥រោច គេហៅថា ពីធីបុណ្យ ភ្ជុំបិណ្ឌ ។ គេធ្វើពិធីបុណ្យនេះដើម្បីទំនុកបម្រុងព្រះសង្ឃដែល គង់ចាំ វស្សាក្នុងវត្តរយៈពេល៣ខែ ដោយនៅក្នុង រដូវវស្សាមានភ្លៀងធ្លាក់ជោកជាំ រលឹមពព្រិច ធ្វើឲ្យមានការលំបាកដល់ ព្រះសង្ឃក្នុងពេល ធ្វើ គោចរបិណ្ឌបាត ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ពិធីនេះគឺធ្វើឡើងក៏ដើម្បីឧទ្ទិសកុសលដល់ពពួកបេត និងញាតិទាំង៧សណ្ដាន។ នៅក្នុងរយៈពេល១៤ថ្ងៃ នៃការកាន់បិណ្ឌ អាចារ្យបែងចែកពុទ្ធបរិស័ទដែលមក ទាំង អស់ជាក្រុម ដើម្បីរៀបចំធ្វើយាគូ(បបរ) ឬធ្វើភត្តាហារ ៣ ទៅ ៤ មុខ ដោយមួយមុខមួយឆ្នាំង ។ នាពេលព្រឹក ព្រាងអរុណោទ័យ ទាំងអស់គ្នាត្រូវនាំគ្នារៀបចំខ្លួន កណ្ដៀត យួរ កាន់ ទូល រែកចង្ហាន់ទៅវត្តដើម្បីប្រគេនព្រះ សង្ឃ អោយទាន់ចង្ហាន់ព្រឹក។

៧.០. ពាក្យគន្លឹះ

និយមន័យពាក្យទាំងអស់គឺយោងតាមវចនានុក្រមរបស់ព្រះសង្ឃរាជ ជួន ណាត៖

បុណ្យ (ន) កុសល អំពើល្អ សេចក្តីសុខ
ភ្ជុំ (កិ) ឲ្យជួបជុំគ្នា
បិណ្ឌ (ន) ការប្រមូលឲ្យ ឬពូនដុំ
ប្រទក្សិណ (ន) ការ សម្ដែង សេចក្ដី គោរព ឬ សេចក្ដី ស្រឡាញ់ ដោយ ដើរ ព័ទ្ធ ជុំ វិញ បុគ្គល ឬ វត្ថុ អ្វី ៗ ឲ្យ បុគ្គល ឬវត្ថុ នោះ នៅ ជា ខាង ស្ដាំ ដៃ
ផល្លានិសង្ឈ (ន) ជាផលបុណ្យដែលយើងបានធ្វើ
បច្ច័យ (ន) គ្រឿងសក្ការៈបូជាដែលយើងប្រគេន
បង្សុកូល (ន) ការយកដីមកសង្កត់ផ្នូរ សូត្រឧទ្ទិស
ឧទ្ទិស (កិ) សំដៅទៅរក សំដៅចំពោះ ឆ្ពោះត្រង់
ទសមាស (ន) ដប់ខែ
គម្ពីរបេតវត្ថុ (ន) បកស្រាយពីរឿងប្រេត គម្ពីអានិសង្សបិណ្ឌនិយាយអំពីផលនៃការធ្វើ បុណ្យព្រះឧបគុត្តត្ថេរ
អាហារភោជន (ន) អាហារៈ គ្រឿងសម្រាប់បរិភោគចម្អែត ភោជនៈ ចម្អិនអាហារ
ជ្រះថ្លា (គុ) លាងជំរះដោយអស់នូវមន្ទិល ឥតហ្មង ស្រឡះ
នរក (ន) ទីអបាយភូមិ ឬអធោលោកដែលមានរណ្តៅជាលំណោនៃសត្វមាន បាបនៅរងទុក្ខតាមកម្លាំងកម្មដែលខ្លួនធ្វើ
ប្រេត (ន) សត្វកើតក្នុងអបាយភូមិពួក
សង្ឃភត្ត (ន) អាហាររបស់ព្រះសង្ឃ
ពិធី (ន) បែបធ្វើ
អានិសង្ឃ (ន) ផលនៃកុសល  ឬផលបុណ្យ
គោចរ (កិ) និមន្ត
ធម៌ទេសនា (ន) ការសម្តែងធម៌
វេរ (ន) ប្រគល់ ឬប្រគេនឲ្យ
កុសល (ន) កម្មដែលកម្ចាត់បង់នូវអាក្រក់
កម្មពៀរ (ន) អំពើមិនល្អដែលយើងទទួល
ភត្តាហារ (ន) ការនាំយកអាហារ
ពុទ្ធបរិស័ទ (ន) អ្នកដែលជឿលើសាសនាព្រះពុទ្ធ
បាយបត្តបូរ (ន) បាយសម្រាប់ទំនុកបម្រុងសម្រាប់ព្រះសង្ឃហើយទុកឧទ្ទិសផលបុណ្យជូនបុគ្គល ដែលចែកឋានទៅ
ឧបដ្ឋានសាលា (ន) សាលាដែលប្រើប្រាស់សម្រាប់ប្រជុំគ្នាធ្វើទាន

ឯកសារយោង

“Khmer Online Dictionary.” Khmer Dictionary, dictionary2.tovnah.com/.

Ministry Culture and Find Art, www.mcfa.gov.kh/site/detail/30#.WdzMfWiCzIW.

“សុធីពោធិ៍រៀង.” សុធីពោធិ៍រៀង, sothyporieng.wordpress.com/.